گذار دولت از تصدی‌گری به تنظیم‌گری بازار گندم، آزادسازی قیمت آرد و پرداخت مستقیم یارانه نان؛ راهکارهای نجات تولید نان سنتی به روش صنعتی 

میثمی‌فرد در گفت‌وگو با غلات‌نیوز، با اشاره به مشکلات ساختاری موجود در تولید صنعتی نان، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت، نبود یکسان‌سازی در قیمت آرد و وجود اختلاف قابل‌توجه میان قیمت آرد یارانه‌ای و آرد آزاد است؛ مسأله‌ای که رقابت سالم را مختل کرده و زمینه ایجاد رانت در این صنعت را فراهم آورده است. 
وی با اشاره به سابقه اجرای مصوبه آزادسازی در بخش تولید صنعتی نان، افزود: زمانی که مصوبه نان‌های صنعتی اجرایی شد، آزادسازی قیمت آرد نیز به‌عنوان بخشی از این سیاست مورد توجه قرار گرفت اما این روند، به‌جز در مقطعی از دولت احمدی‌نژاد، در دولت‌های بعدی استمرار نیافت. 
میثمی‌فرد ادامه داد: در دوره‌ای که آزادسازی قیمت آرد و نان آغاز شد، طی بازه زمانی کوتاهی کاهش مصرف آرد نیز مشاهده شد اما به دلایل مختلف، این مسیر ادامه پیدا نکرد و در نهایت، مشکلات ساختاری موجود در نظام قیمت‌گذاری و تخصیص یارانه همچنان باقی ماند. 

پرداخت مستقیم یارانه نان به مردم 
میثمی‌فرد یکی از راهکارهای اصولی اصلاح وضعیت موجود را تغییر شیوه پرداخت یارانه نان عنوان کرد و گفت: یکی از راه‌حل‌هایی که پیش‌تر نیز تجربه شده، این است که دولت به‌جای پرداخت یارانه در ابتدای زنجیره و به کالای واسطه‌ای، یارانه نان را مستقیماً و به‌صورت هدفمند در اختیار مردم قرار دهد. 
وی افزود: در این الگو، دهک‌های درآمدی آسیب‌پذیر و اقشار کم‌برخوردار می‌توانند از اعتبار خرید نان برخوردار شوند و در مقابل، قیمت آرد و نان از سازوکارهای غیرشفاف و چندنرخی فاصله بگیرد. 
وی با اشاره به مکاتبات انجام‌شده با مسئولان دولتی، اظهار کرد: ما بارها این پیشنهاد را به مدیران بخش دولتی ارائه کرده‌ایم و محاسبات مربوط به آن نیز انجام شده است. اگر منابعی که امروز به‌عنوان یارانه نان پرداخت می‌شود، مستقیماً در اختیار مردم قرار گیرد، این اقدام می‌تواند هم به اصلاح الگوی مصرف کمک کند و هم از هدررفت آرد و شکل‌گیری رانت ناشی از اختلاف قیمت آرد یارانه‌ای و آزاد جلوگیری کند. 
وی تصریح کرد: دولت می‌تواند یارانه نان را مستقیماً و به‌صورت هدفمند به مردم اختصاص دهد و از این طریق، ضمن حمایت مؤثر از اقشار آسیب‌پذیر، نگرانی‌ها و ملاحظات اجتماعی موجود درباره کالای حساسی مانند نان را نیز کاهش دهد. یکسان‌سازی قیمت آرد به معنای حذف یارانه نان نیست بلکه به معنای انتقال یارانه از کالای واسطه‌ای به مصرف‌کننده نهایی است. 

پیشنهاد واریز یارانه پیش از اصلاح قیمت نان 
میثمی‌فرد با اشاره به ضرورت ایجاد اعتماد عمومی پیش از اجرای هرگونه اصلاح قیمتی، گفت: پیشنهاد ما این بوده است که دولت حدود سه هفته پیش از اعلام و اجرای قیمت جدید نان، مبلغ یارانه یا اعتبار خرید نان را به حساب مردم واریز کند تا پیش از آغاز اصلاحات، نوعی اطمینان و امنیت اقتصادی در جامعه ایجاد شود. 
وی افزود: در حال حاضر، بستر پرداخت یارانه در قالب کالابرگ و اعتبار خرید، فراهم است و دولت می‌تواند با استفاده از همین ظرفیت، پرداخت هدفمند یارانه نان به مردم را عملیاتی کند. پس از اطمینان از پوشش خانوارهای مشمول و امکان دسترسی آنان به اعتبار موردنظر، می‌توان اصلاح نظام قیمت‌گذاری آرد و نان را اجرا کرد. 

دولت به‌جای قیمت‌گذاری مستقیم، تنظیم‌گر بازار باشد 
مدیرعامل شرکت صنایع غذایی آریا فودان، راهکار مکمل را تغییر نقش دولت از تصدی‌گری و قیمت‌گذاری مستقیم به تنظیم‌گری بازار دانست و گفت: دولت با توجه به منابع، امکانات و ذخایر راهبردی که در اختیار دارد، می‌تواند بازار گندم، آرد و محصولات وابسته را مدیریت و تنظیم کند، بدون آنکه تمام اجزای زنجیره را مستقیماً در اختیار بگیرد. 
میثمی‌فرد ادامه داد: دولت می‌تواند قیمت مشخصی را به‌عنوان قیمت خرید تضمینی گندم اعلام کند و اگر قیمت بازار به هر دلیلی از این رقم پایین‌تر آمد، متعهد شود محصول کشاورزان را به قیمت تضمینی خریداری کند. از سوی دیگر، اگر قیمت‌ها از محدوده متعارف فراتر رفت، دولت می‌تواند با عرضه گندم از ذخایر خود، بر مبنای قیمت خرید تضمینی به‌اضافه هزینه‌های تبعی و سود متعارف، از جهش غیرمنطقی قیمت‌ها جلوگیری کند.
وی با بیان اینکه چنین سازوکاری در بسیاری از کشورهای جهان تجربه شده است، اظهار کرد: تجربه‌های متعدد نشان می‌دهد که این الگو یکی از کارآمدترین راهکارها برای حمایت از کشاورزان، ایجاد رقابت میان تولیدکنندگان، افزایش رضایت مصرف‌کنندگان و جلوگیری از شکل‌گیری رانت و هدررفت منابع دولت است. 

ضرورت حمایت فوری از تولید نان سنتی به روش صنعتی 
میثمی‌فرد تأکید کرد: اجرای اصلاحات ساختاری ممکن است به زمان نیاز داشته باشد بنابراین تا زمان استقرار کامل نظام جدید، باید راهکاری فوری و کنترل‌شده برای جلوگیری از توقف خطوط تولید نان سنتی به روش صنعتی پیش‌بینی شود. همسان‌سازی قیمت آرد واحدهای صنعتی تولیدکننده نان مسطح با واحدهای صنفی یا اجرای طرح‌های پایلوت کنترل‌شده با آرد یارانه‌ای می‌تواند یکی از راهکارهای دوره گذار باشد. 
وی افزود: دولت باید اجازه دهد سازوکارهای اقتصادی مناسب برای ادامه حیات تولید صنعتی نان اجرا شود. اصلاح نظام یارانه، کاهش رانت، جلوگیری از هدررفت آرد و ایجاد فضای رقابتی می‌تواند به توسعه تولید و مصرف نان سالم، استاندارد و بسته‌بندی‌شده به روش صنعتی کمک کند. 

وی خاطرنشان کرد: ایجاد رقابت سالم میان تولیدکنندگان نان، در نهایت به ارتقای کیفیت و سلامت نان موجود در سفره خانوارها منجر می‌شود. از این منظر، رفع موانع تولید صنعتی نان، صرفاً یک موضوع اقتصادی نیست بلکه با سلامت عمومی و اصلاح الگوی تغذیه جامعه نیز ارتباط مستقیم دارد. 
مدیرعامل شرکت صنایع غذایی آریا فودان در پایان بیان کرد: مهم‌ترین نقش مثبت دولت در زنجیره گندم، آرد و نان، خروج از تصدی‌گری و تمرکز بر تنظیم بازار از طریق تعیین قیمت خرید تضمینی گندم و مدیریت ذخایر راهبردی است. دولت پس از آن باید حمایت از اقشار آسیب‌پذیر را از طریق پرداخت مستقیم و هدفمند یارانه نان دنبال کند. این سازوکار می‌تواند به‌طور همزمان از کشاورز حمایت کند، رقابت میان تولیدکنندگان را افزایش دهد، حقوق مصرف‌کننده را تأمین کند و زمینه‌های رانت و هدررفت منابع عمومی را از میان ببرد.

خبرنگار : ادمین