رکوردشکنی تولید روغن کلزا در جهان؛ رشد تقاضا مانع افت بیشتر قیمت‌ها می‌شود

عرضه بازار جهانی روغن کلزا  در آستانه فصل ۲۰۲۶/۲۷ با افزایش  تولید و توسعه ظرفیت روغن‌کشی روبه‌روست، هرچند محدودیت‌های  منطقه‌ای عرضه و اختلال در جریان تجارت بین‌المللی همچنان بر میزان دسترسی به این محصول تأثیرگذار است.

پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی دانه کلزا و کانولا  با ثبت رکوردی جدید به ۸۷ میلیون تن برسد که اندکی بالاتر از تولید ۸۶٫۲ میلیون تنی فصل گذشته است. افزایش  برداشت در روسیه و اوکراین از عوامل اصلی این رشد محسوب می‌شود، درحالی‌که تولید اتحادیه اروپا احتمالاً به ۱۹٫۴ میلیون تن کاهش  خواهد یافت. تولید جهانی روغن کلزا نیز با رشد ۴٫۲ درصدی، از ۳۳٫۶۱ میلیون تن به رکورد ۳۵٫۰۳ میلیون تن خواهد رسید که عمدتاً ناشی از افزایش  حجم روغن‌کشی در کانادا و چین است.
انتظار می‌رود حجم استحصال کانولا در کانادا به ۱۴٫۴ تا ۱۴٫۵ میلیون تن برسد، مشروط بر آنکه جریان تجارت محصولات کانولا با ایالات متحده بدون محدودیت ادامه یابد. رشد تولید روغن کلزا  در چین نیز تا حدودی به تداوم واردات دانه کانولا از کانادا وابسته است. با وجود افزایش تولید جهانی، محدودیت‌های فرآوری و صادرات در روسیه و اختلال در واردات دانه کلزا و صادرات محصولات فرآوری‌شده از امارات متحده عربی، به دلیل محدودیت  تردد دریایی در تنگه هرمز، می‌تواند دسترسی به روغن کلزا را در برخی بازارهای مصرف محدود کند. در همین حال، پیش‌بینی می‌شود ذخایر نهایی روغن کلزا  در جهان تنها اندکی افزایش  یافته و از ۴٫۳۳ میلیون تن به ۴٫۳۹ میلیون تن برسد؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخش عمده افزایش تولید، توسط رشد مصرف جذب خواهد شد.
پیش‌بینی می‌شود مصرف جهانی روغن کلزا  در فصل ۲۰۲۶/۲۷ با افزایش  حدود ۱٫۵۴ میلیون تن، به ۳۴٫۹۵ میلیون تن برسد و آمریکای شمالی مهم‌ترین محرک رشد تقاضا باشد. ایالات متحده به‌تنهایی حدود ۹۰ درصد از افزایش پیش‌بینی‌شده ۶۵۰ هزار تنی واردات جهانی روغن کلزا را به خود اختصاص خواهد داد که عمدتاً ناشی از گسترش تقاضای صنایع تولید سوخت‌های تجدیدپذیر است. در مقابل، تقاضای ضعیف‌تر از انتظار تولیدکنندگان بیودیزل اروپا و افزایش عرضه روغن کلزای اوکراین، فشار نزولیبر قیمت‌ها در بازار اتحادیه اروپا وارد کرده و موجب شده است روغن کلزا در نیمه نخست اکتبر، به‌طور موقت به ارزان‌ترین گزینه در میان چهار روغن نباتی اصلی تبدیل شود. بااین‌حال، صادرات روغن کلزای اتحادیه اروپا از ابتدای ژوئیه تا ۱۱ اکتبر با رشد ۶۵ درصدی نسبت به دوره مشابه سال گذشته، به حدود ۲۶۴ هزار تن رسیده که نشان‌دهنده بهبود قدرت رقابت این محصول در بازارهای بین‌المللی است.

در کوتاه‌مدت، بازار روغن کلزا به‌ویژه در اروپا همچنان تحت فشار افزایش  عرضه و تقاضای ضعیف‌تر از انتظار صنایع تولید بیودیزل قرار دارد؛ شرایطی که امکان رشد محسوس قیمت‌ها را  محدود کرده است. از سوی دیگر، انتظار می‌رود در ماه‌های آینده، افزایش  مصرف روغن کانولا در صنایع سوخت‌های تجدیدپذیر آمریکای شمالی و احتمال کاهش عرضه سایر روغن‌های نباتی، به‌تدریج از فشار نزولی قیمت‌ها بکاهد. نکته مهم آن است که با وجود افزایش تولید جهانی روغن کلزا، رشد تقریباً هم‌زمان مصرف و افزایش محدود ذخایر نهایی نشان می‌دهد بازار با مازاد عرضه قابل‌توجهی روبه‌رو نخواهد شد. بر این اساس، انتظار می‌رود قیمت‌ها در کوتاه‌مدت همچنان تحت فشار باقی بمانند، اما در ادامه فصل ۲۰۲۶/۲۷، با تقویت تقاضا و احتمال محدودتر شدن عرضه روغن‌های نباتی، زمینه برای تثبیت و بهبود تدریجی قیمت‌ها فراهم شود.
نمودار زیر حجم تجارت روغن کلزای  اتحادیه اروپا را نشان می‌دهد که در فصل ۲۰۲۵/۲۶، واردات این محصول به‌ویژه در سه‌ماهه اکتبر تا دسامبر افزایش  چشمگیری داشته است. در مقابل، صادرات نیز پس از نوسانات فصلی، در سه‌ماهه ژوئیه تا سپتامبر به بالاترین سطح خود طی این فصل رسیده است. این روند نشان‌دهنده افزایش حجم مبادلات خارجی روغن کلزا و تغییر جریان تجارت در بازار اروپا است.

خبرنگار : ادمین