با فعال کردن کشت فراسرزمینی صورت می گیرد؛ ظرفیت سیبری روسیه برای تولید و تامین غلات ایران

در عین حال روسیه برنامه ویژه‌ای برای افزایش تولیدات کشاروزی در این منطقه دارد و به طور خاص قصد دارد ظرفیت تولید غلات و دانه‌های روغنی را تا سال ۲۰۲۸ تا ۱.۵ برابر افزایش دهد. نزدیکی نسبی ریلی سیبری به مرزهای شرقی ایران و تجربه چین در واردات غلات از این منطقه نشان می‌دهد که ایران نیز می‌تواند به‌عنوان یک مقصد و شریک اقتصادی جدی مطرح شود. توسعه واردات هدفمند و ورود به کشت فراسرزمینی در سیبری می‌تواند هم به حل بخشی از چالش امنیت غذایی ایران کمک کند و هم به فعال‌سازی ظرفیت‌های معطل‌مانده کشاورزی روسیه بینجامد.

در حال حاضر بیش از ۱۲۰ میلیون هکتار زمین‌ زراعی و باغی زیر کشت در روسیه وجود دارد که با احتساب مراتع و چراگاه‌ها حدود ۲۲۰ میلیون هکتار برآورد شده است. بخش اعظم زمین‌های کشاورزی روسیه یعنی حدود ۸۸ میلیون هکتار در بخش اروپایی روسیه قرار دارد، یعنی مناطق غرب رشته‌کوه اورال، شامل نواحی مرکزی، جنوبی، ولگا و قفقاز شمالی که خاک‌های چرنوزمی و فصل رشد طولانی‌تری دارند. این مقدار سطح زیرکشت باعث شده است که روسیه در تولید برخی محصولات زراعی بخصوص گندم با بیش از ۸۰ میلیون تن تولید و ۵۰ میلیون صادرات یکی از قدرت‌های اصلی جهان باشد.

امکان افزایش تولید در منطقه فدرال سیبری روسیه در صورت بازاررسانی

در مناطق مختلف روسیه، ظرفیت‌های زیادی از طریق اضافه کردن زمین‌های بایر و افزایش عملکرد برای افزایش تولید وجود دارد.

به عنوان مثال در منطقه فدرال سیبری ظرفیت بالایی برای رشد تولید غلات و دانه‌های روغنی وجود دارد. بر اساس محاسبات، تا سال ۲۰۲۸ حجم کل تولید غلات و دانه‌های روغنی مورد بررسی در این منطقه می‌تواند به ۱۹ میلیون تُن یعنی ۱.۵ برابر بیشتر از سطح تولید سال ۲۰۱۹ برسد.

رشد تولید در این مناطق در حال حاضر به دلیل پایین بودن قیمت‌های خرید غلات و دانه‌های روغنی، مشکلات فروش و از جمله دشواری‌های مرتبط با توسعه صادرات از سیبری، محدود شده است. همچنین هزینه‌های بالای لجستیکی و فاصله زیاد یکی از جدی‌ترین مشکلات مناطق سیبری است.

اولویت صادرات به کشورهای همجوار برای کاهش هزینه‌های لجستیک

هزینه‌های بالای لجستیکی و فاصله زیاد آن‌ها از مسیرهای اصلی صادرات یکی از جدی‌ترین مشکلات مناطق سیبری است. میانگین فاصله‌ی حمل‌ونقل از نقاط کلیدی بارگیری به این صورت است:

۳.۵ تا ۴.۸ هزار کیلومتر تا حوزه‌ی آزوف_دریای سیاه؛

۳.۱ تا ۵.۶ هزار کیلومتر تا حوزه‌ی بالتیک؛

۴.۰ تا ۶.۶ هزار کیلومتر تا حوزه‌ی خاور دور است.

در حال حاضر از نظر هزینه‌های لجستیکی، امیدوارکننده‌ترین گزینه روس‌ها در این منطقه حمل غلات از طریق راه‌آهن به چین است، به‌ویژه به بخش شرقی این کشور که پرجمعیت‌ترین منطقه چین به شمار می‌آید.

هزینه حمل از سرزمین آلتای (یکی از سرزمین‌های غربی منطقه فدرال سیبری) تا پایانه زابایکالسک (مرز روسیه و چین) به طور میانگین ۱۹ تا ۳۷ درصد کمتر از حمل تا بندر نووروسیسک در دریای سیاه و ۳۹ تا ۶۵ درصد کمتر از حمل تا ولادی‌وستوک (شرقی‌ترین بندر روسیه در دریای ژاپن) است.

ایجاد بازار برای کشاورزان مناطق شرق سیبری و جبران هزینه ریلی

نبود امکان صادرات مستقیم برای کشاورزان و پایین بودن قیمت خرید، از چالش‌های اساسی دیگر این منطقه است. اکثر تولیدکنندگان غلات در منطقه فدرال سیبری واحدهای کوچک هستند و معمولاً به‌طور مستقل به مسائل مربوط به صادرات نمی‌پردازند. وظیفه صادرات را معمولاً تاجرانی برعهده دارند که مالک سیلوها و امکانات ذخیره‌سازی هستند. در بیشتر موارد، کشاورزان با ریسک شخصی خود کشت می‌کنند و پس از فرآوری محصول مطابق با استانداردهای دولتی، آن را یا بلافاصله در فصل برداشت می‌فروشند (در صورت نداشتن انبار با حاشیه سود بسیار کم) یا نگهداری کرده و بعداً به فروش می‌رسانند.

تنها تولیدکنندگان بزرگ می‌توانند تا زمان افزایش قیمت‌ها محصول خود را نگه دارند. در نتیجه، حجم‌های بزرگ صادراتی عمدتاً از خرید محصول از تولیدکنندگان خرد توسط تاجرانی تشکیل می‌شود که می‌توانند با قیمت پایین‌تر مذاکره کنند.

طبق پیشنهاد خود روس‌ها، راه‌حل این مشکل می‌تواند در اجرای کشت قراردادی (تولید محصول بر اساس سفارش مشخص) و توسعه‌ی بازارهای دیجیتال غلات (مارکت‌پلیس‌ها) باشد که ارتباط مستقیم بین تولیدکنندگان و صادرکنندگان را بدون واسطه‌های اضافی ممکن می‌سازد.

شرکت‌های ایرانی قابلیت رقابت در منطقه سیبری را دارند

فاصله ریلی پایانه‌‌های شرقی مرزی ایران یعنی اینچه‌برون و سرخس تا مناطق غربی سیبری با فاصله همین مناطق تا مرز چین و پایانه زابایکالسک تقریبا برابر و حدود ۴ هزار کیلومتر است. این موضوع نشان می‌دهد ایران همان مزیت چین برای واردات از سیبری روسیه را دارد.

علاوه بر این موضوع، شرکت‌های ایرانی می‌‌توانند با حضور در این منطقه و پیش خرید ارزان‌تر و از طریق طرح‌های کشت فراسرزمینی که آیین‌نامه آن در سال ۱۳۹۵ به تصویب هیئت وزیران رسیده است، امکان افزایش واردات و سرمایه‌گذاری در این مناطق دست نخوره را فراهم کنند.

خبرنگار : ادمین